21 juni 2017

Geactualiseerd in juli 2017

Op 4 mei 2017 gaf Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) de gemeenten een nieuwe (interne) instructie via een ‘infofiche’ over de inschrijving van kinderen geboren in België uit niet-Belgische ouders, waarvan minstens één ouder een wettig verblijf heeft in ons land.

Ambtshalve inschrijving of procedure gezinshereniging?

In de infofiche maakt DVZ grotendeels komaf met de oude praktijk om deze kinderen ambtshalve te laten inschrijven door de gemeente. Volgens DVZ is een ambtshalve inschrijving enkel nog mogelijk voor kinderen waarvan de beide ouders een verblijfsrecht met elektronische verblijfskaart hebben op het moment van de geboorte. In bijna alle andere gevallen moeten de ouders nu een procedure gezinshereniging opstarten voor hun baby, die geval per geval onderzocht wordt door DVZ.

De Verblijfswet regelt dit niet. De infofiche van DVZ heeft geen duidelijke wettelijke basis. De infofiche is onduidelijk geformuleerd en roept belangrijke vragen op, zoals:

  • moeten de ouders “buitengewone omstandigheden” bewijzen die rechtvaardigen waarom hun baby de aanvraag niet in het buitenland kan indienen?
  • moeten de ouders een paspoort voorleggen van hun baby?
  • binnen welke termijn zullen deze kinderen ingeschreven worden?
  • riskeren de baby's gescheiden te worden van (één van) hun ouders?
  • sommige kinderen hebben alleen recht op gezinshereniging  als hun (wettig verblijvende ouder) voldoende bestaansmiddelen heeft. Zal de aanvraag gezinshereniging van een baby geweigerd worden wanneer zijn ouder geen voldoende bestaansmiddelen kan bewijzen?
  • is een dergelijk beleid te verenigen met het hoger belang van het kind, zoals gewaarborgd in de Belgische Grondwet en tal van internationale verdragen?

Op 28 juni 2017 deelde de bevoegde staatssecretaris o.m. het volgende mee, in antwoord op een parlementaire vraag over de praktijkwijziging:

  • Men kan bij de aanvraag best een gemotiveerde, begeleidende, brief voegen waarin men verduidelijkt dat het gaat om een kind geboren in België
  • DVZ zal ervan uitgaan dat de geboorte van het kind in België een buitengewone omstandigheid is die de indiening van zijn aanvraag in België rechtvaardigt
  • DVZ zal de aanvraag gezinshereniging zo snel mogelijk onderzoeken
  • De tekst van de infofiche van 4 mei 2017 zal nog “verduidelijkt” worden en nadien publiek gemaakt worden op de website van DVZ

Nationaliteit van het kind

De infofiche van DVZ suggereert ook ten onrechte dat voor de vaststelling van de nationaliteit van het kind een nationaal identiteitsdocument of paspoort van het kind zou nodig zijn, en dat de gemeente anders het kind met 'onbepaalde nationaliteit' moet registreren. Dat is fout en DVZ is niet bevoegd voor een instructie over inschrijving van nationaliteit in het rijksregister. De gemeente kan en moet de nationaliteit van een kind nagaan op basis van de nationaliteit(en) van de ouder(s) en volgens de betrokken nationaliteitswetgeving(en):

  • Als die nationaliteitswetgeving(en) de nationaliteit van de ouder(s) automatisch toekent aan een in het buitenland (in dit geval in België) geboren kind, dan heeft het kind van rechtswege die nationaliteit; het kind moet daarvoor geen nationale identiteitskaart of paspoort hebben.
  • Enkel wanneer de betrokken nationaliteitswetgeving zegt dat een in het buitenland geboren kind slechts de nationaliteit van de ouder(s) verkrijgt na aangifte van het kind bij de eigen nationale overheid én als dat ook mogelijk is, kan de gemeente het in België geboren kind niet direct met een nationaliteit inschrijven. Enkel dan kan de gemeente het kind voorlopig met onbepaalde nationaliteit inschrijven en de ouders verwijzen naar hun ambassade. Let op, dat kan niet voor asielzoekers, vluchtelingen of subsidiair beschermden!
  • Als uit de betrokken nationaliteitswetgeving(en) blijkt dat het in België geboren kind geen enkele nationaliteit heeft én het ook niet mogelijk is om een nationaliteit te krijgen door registratie bij de ambassade van de ouders, dan heeft het kind automatisch de Belgische nationaliteit (artikel 10 Wetboek Belgische Nationaliteit).

Wat in afwachting van meer duidelijkheid?

De wettelijke regels blijven gelden. De gemeente mag een onwettelijke instructie niet toepassen. Toepassing van onwettelijke regels in deze infofiche heeft grote gevolgen op de rechtspositie van deze kinderen en hun ouders, op vlak van verblijf, nationaliteit, naam, kraamgeld, kinderbijslag, tijdige inschrijving in kinderopvang, onderwijs, ...

Aanvraag, klacht en beroep:

  • Naast een aanvraag gezinshereniging kunnen ouders de gemeente ook vragen om hun kind onmiddellijk ambtshalve in te schrijven, in toepassing van de oude praktijk. De organisatie ADDE verspreidde hiervoor modelaanvragen tot inschrijving. Bij weigering moet de gemeente zijn beslissing afdoende motiveren, in het bijzonder in het licht van het hoger belang van het kind.
  • Ouders met een baby wiens aanvraag gezinshereniging niet of niet spoedig leidt tot een inschrijving en verblijfsrecht, kunnen een klacht neerleggen bij de federale ombudsman.
  • Een weigering tot ambtshalve inschrijving kan desgevallend aangevochten worden bij de rechtbank van eerste aanleg, in kortgeding.

Van zodra we meer informatie hebben zullen we hierover verder berichten.