Wie zijn de woonwagenbewoners?

Meer dan 970 gezinnen (ongeveer 2500 mensen) in Vlaanderen leven permanent in een woonwagen. Die manier van wonen maakt deel uit van hun traditionele levenswijze en cultuur.

Woonwagenbewoners leven meestal in familieverband, op een woonwagenterrein. Daarnaast trekt elk jaar een duizendtal gezinnen uit omliggende landen door Vlaanderen.

Door de toename van het aantal woonwagenbewoners in Vlaanderen en het gebrek aan terreinen, is woononzekerheid een groot probleem voor deze groep.

Toch heeft iedereen recht op een behoorlijke en betaalbare huisvesting, ook woonwagenbewoners. Dat staat in de Vlaamse Wooncode.

Voyageurs, Manoesjen en Roms

Woonwagenbewoners vormen geen homogene bevolkingsgroep. Er zijn drie deelgroepen:

  • Voyageurs stammen af van de autochtone trekkende bevolking: mensen die voortdurend rondtrokken en onderweg de kost verdienden met allerlei ambulante activiteiten. Ze spreken Nederlands, maar gebruiken soms nog Bargoense woorden.  
  • De Manoesjen kwamen in de 15de eeuw naar onze streken. Door de eeuwen heen integreerden ze zich gedeeltelijk in de omgeving en de maatschappij rondom hen. Ze spreken Manoesj en Nederlands. 
  • De Roms kwamen eind 19de – begin 20ste eeuw naar hier vanuit Oost-Europa. Ze vallen op door hun traditionele levenswijze en kledij. Ze trekken rond van voorjaar tot najaar in familiegroepen. Hun eerste taal is het Romanés, een taal verwant aan het Manoesj. Hun tweede taal is het Frans. Jongeren spreken ook Nederlands.

Sommige mensen beschouwen zichzelf als traditionele woonwagenbewoners, hoewel ze in een huis wonen. Ze hebben een nomadische herkomst en onderhouden nauwe banden met woonwagenbewoners die in een woonwagen wonen. We schatten hun aantal op 2000 gezinnen.

Andere groepen: Roma, campingbewoners, trekkende beroepsbevolking

Andere groepen die soms in één adem worden genoemd met woonwagenbewoners, maar om diverse redenen niet tot de woonwagenbewoners behoren, zijn:

  • Roma: een groep die Romanés spreekt, net als de Roms. Het verschil met de Roms:
    • Roma zijn recent vanuit Oost-Europa naar West-Europa geëmigreerd;
    • Ze wonen in huizen of appartementen, niet in woonwagens.
      Lees meer over Roma
  • Campingbewoners: minder begoede mensen die de stad ontvlucht zijn om op een camping te gaan wonen. Zij hebben geen nomadische herkomst.
  • Trekkende beroepsbevolking: foorreizigers, circusartiesten en schippers

Waarvoor kan je bij het Agentschap Integratie en Inburgering terecht?

Als gemeente, provincie en Vlaamse overheid kan je bij het Agentschap Integratie en Inburgering terecht voor:

  • Advies op maat. Bijvoorbeeld over de concrete aanpak bij de aanleg of het beheer van een woonwagenterrein
  • Informatie over woonwagenbewoners, of hoe andere gemeentes en provincies te werk gaan
  • Instrumenten en werkmodellen die je helpen om woonwagenterreinen en pleisterplaatsen in te richten en te beheren
  • Contact en uitwisseling met andere gemeentes of beheerders van woonwagenterreinen

Als lokaal bestuur kan je met je vragen ook terecht op de Helpdesk Woonwagenbewoners. Wat mag je verwachten? Een goed gedocumenteerd antwoord of een snelle en correcte doorverwijzing naar relevante contactpersonen of instanties.

 

Extra informatie