Recht op een gehoor?

Het CGVS roept elke asielzoeker minstens één keer op voor een gehoor.
Dien je een tweede of volgende asielaanvraag in op basis van nieuwe elementen, dan kan het CGVS een beslissing nemen zonder een nieuw gehoor te organiseren:

  • Als het CGVS op basis van het bestaande asieldossier en de verklaringen die je bij DVZ deed bij de registratie van de nieuwe asielaanvraag, een beslissing kan nemen, dan is het CGVS niet verplicht je te horen.
  • Als het CGVS de nieuwe elementen in overweging neemt, dan moet ze wel een nieuw gehoor organiseren. Tenzij ze meteen een positieve beslissing neemt.

Oproeping

Het CGVS stuurt je een oproeping voor het gehoor. Je krijgt de oproeping ofwel op

  • jouw gekozen woonplaats of, 
  • bij gebrek hiervan, op het secretariaat van het Commissariaat. 

Het CGVS stuur daarnaast een kopie van de oproeping naar:

  • Je effectieve woonplaats, als ze hiervan op de hoogte is
  • Je advocaat. Als je gekozen woonplaats op het adres van je advocaat is, dan gebeurt de oproeping per fax. Het CGVS moet de advocaat op de hoogte brengen van elk gepland gehoor. 
  • Je voogd, in het geval van een niet-begeleide minderjarige asielzoeker.

Termijn voor gehoor

Het gehoor moet minstens 8 werkdagen na de oproeping plaatsvinden. In een aantal gevallen vindt het gehoor plaats na minstens 48 uur:

  • asielzoekers uit een veilig land
  • asielzoekers die al het vluchtelingenstatuut hebben bekomen in een ander EU-land
  • asielzoekers die een meervoudige asielaanvraag hebben ingediend
  • personen die onder artikel 52/2 Verblijfswet vallen
  • asielzoekers die uit een EU-land komen of een land dat een toetredingsverdrag tot de EU sloot dat nog niet in werking in getreden
  • asielzoekers die vastgehouden worden

In 2 gevallen vindt het gehoor plaats na minstens 24 uur:

  • asielzoeker die in detentie een meervoudige asielaanvraag indient
  • de gezinnen die in detentie een meervoudige asielaanvraag indienen

Aanwezigheid bij het gehoor

  • Als de asielzoeker door overmacht niet op het gehoor aanwezig kan zijn, moet hij het CGVS uiterlijk 15 dagen na de datum van de afspraak, schriftelijk hiervan op de hoogte brengen. Hij moet het document dat bewijst dat hij verhinderd is, aangetekend opsturen naar het CGVS. Als de asielzoeker niets laat weten kan het CGVS een negatieve beslissing nemen.
  • De afwezigheid van de advocaat op het gehoor is geen reden om het gehoor uit te stellen.
  • Als de voogd niet aanwezig kan zijn (in het geval van een niet-begeleide minderjarige asielzoeker) voorziet het CGVS wel een nieuwe datum voor het gehoor.

Protection officer

De 'protection officer' is de medewerker van het CGVS die het gehoor afneemt. Hij waarborgt een passende geheimhouding en is dus gebonden tot naleving van de bescherming van het privéleven. Hij mag geen informatie meedelen aan de instanties in het land van herkomst of andere actoren van vervolging. De protection officer moet tijdens het gehoor de deontologische richtlijnen en voorschriften voor een goed gehoor volgen. Dit staat duidelijk in de brochure ‘Gehoorhandvest’ van het CGVS.

De protection officer kan het gehoor ook via een videoconferentie uitvoeren. Op dit ogenblik is dit enkel mogelijk in het gesloten centrum van Merksplas en Brugge.

Bijstand advocaat

Je kan je in elk stadium van de procedure, behalve tijdens de registratie (bij de DVZ), laten bijstaan door een advocaat. Asielzoekers hebben recht op gratis juridische bijstand. De aanvraag gebeurt bij een Bureau voor juridische bijstand.
Je advocaat mag niet tussenkomen tijdens het gehoor. Op het einde van het gehoor kan hij iets toevoegen over de inhoud of het verloop van het gehoor.
De advocaat kan vragen om het dossier van zijn cliënt in te kijken en kopieën aanvragen van het gehoorverslag om een eventueel beroep voor te bereiden.

Bijstand vertrouwenspersoon

Je kan je laten bijstaan door een vertrouwenspersoon. Dit is iemand die beroepshalve asielzoekers begeleid. 

Voorbeelden van vertrouwenspersonen zijn:

  • maatschappelijke assistenten
  • vertegenwoordigers van ngo’s met kennis over asiel
  • psychologen of therapeuten

Wil de vertrouwenspersoon het gehoor bijwonen, dan moet hij, liefst op voorhand, het formulier ‘Aanstellen van een vertrouwenspersoon’ invullen. Bij twijfel of iemand als vertrouwenspersoon in aanmerking komt kan hij contact nemen met de Helpdesk advocaten, vertrouwenspersonen en UNHCR van het CGVS.
De vertrouwenspersoon geeft morele en inhoudelijke steun aan de asielzoeker. Hij mag net als de advocaat niet tussenkomen terwijl het gehoor bezig is. Op het einde van het gehoor kan hij wel opmerkingen toevoegen over de inhoud of het verloop van het gehoor.
In tegenstelling tot je advocaat, kan je vertrouwenspersoon het dossier niet inkijken in jouw afwezigheid. Hij ontvangt geen oproepingsbrieven.

Bijstand voogd

De voogd van een niet-begeleide minderjarige vluchtelingen kan het gehoor ook bijwonen. In tegenstelling tot de advocaat, en de vertrouwenspersoon, is het de voogd wel toegestaan tijdens het gehoor vragen te stellen en opmerkingen te maken.

Tolk

Het koninklijk besluit over de procedure bij het CGVS beschrijft duidelijk de taak van de tolk en voorziet richtlijnen in geval van een belangenconflict. Dat staat zo in de CGVS brochure 'Deontologie voor tolk en vertaalwerk'.

Als je niet wil dat een tolk aanwezig is tijdens je gehoor bij het CGVS, kan je een verklaring afleggen via het formulier ‘Afstand van de bijstand van een tolk bij CGVS’. Dan verloopt het gehoor in het Nederlands of Frans.

Inhoud van het gehoor

De vragenlijst die je invulde tijdens de registratie van je asielaanvraag dient als voorbereidend document voor het gehoor.
Tijdens het gehoor moet je de waarheid vertellen en al het mogelijke doen om je identiteit, herkomst, reisweg en de aangehaalde feiten te bewijzen. De protection officer stelt onder andere vragen over je identiteit, de ‘aard’ (het soort) van de vervolging, de redenen voor de vervolging, de betrokkenen (‘actoren’) van de vervolging, de vrees in geval van terugkeer en de bewijselementen.

Bewijzen en stukken

Je moet alle mogelijke bewijzen aanbrengen. Materiële bewijzen voorleggen is niet absoluut noodzakelijk.
Heb je geen bewijsstukken? Kan je bijvoorbeeld geen paspoort of geboorteakte voorleggen? Geef dan een plausibele uitleg. Dan kunnen jouw verklaringen evengoed het bewijs leveren dat je vluchteling bent of in aanmerking komt voor subsidiaire bescherming. Je verklaringen moeten wel consistent en geloofwaardig zijn.
Bijkomende stukken geef je best af tijdens het gehoor. Nieuwe elementen deel je best zo snel mogelijk mee. Je moet zelf instaan voor de vertaling van de stukken of ze toelichten tijdens het gehoor.

Tegenstrijdige verklaringen

Tijdens het interview confronteert de protection officer je met tegenstrijdige verklaringen die je tijdens het registratie-interview aflegde. Hij is dit verplicht. Op die manier worden incoherenties, inconsistenties, zelfs gewone misverstanden die uit jouw woorden blijken, tijdens het gehoor onmiddellijk opgehelderd. En geven ze geen aanleiding tot een negatieve beslissing waartegen je dan pas later in beroep kan reageren. Maar het CGVS kan een asielbeslissing nemen op grond van een tegenstrijdigheid waarmee je niet werd geconfronteerd. Bijvoorbeeld omdat het CGVS die tegenstrijdigheid pas na grondig onderzoek, na je gehoor, vaststelde.
Het CGVS kan je later vragen om bijkomende inlichtingen te geven. Je moet dan reageren binnen dertig dagen na verzending van dat verzoek om bijkomende inlichtingen. Anders kan je geweerd worden uit de procedure. Daarom is het belangrijk om je woonplaatskeuze actueel te houden.

Gehoorverslag en overmaken opmerkingen door advocaten

De protection officer noteert het hele gesprek (vragen, antwoorden, en eventuele problemen die zich voordeden) in een gehoorverslag.

Via het emailadres: cgra-cgvs.advocate@ibz.fgov.be en via het formulier ‘Aanvragen kopiën van administratieve documenten of inzage assieldossier’ kunnen advocaten:

  • verslag van het gehoor bij het CGVS opvragen. Advocaten kunnen na het gehoor ook eventuele opmerkingen overmaken via dit emailadres. Hierop staan geen termijnen, maar het CGVS raadt advocaten aan om dit zo snel mogelijk te doen, aangezien het niet wacht op opmerkingen van de advocaat voordat ze beslist. 
  • inzage vragen in alle andere stukken van het asieldossier (vragenlijst CGVS, bijlage 26, stukken die het CGVS toevoegt ter staving haar beslissing,...) en kopie vragen van administratieve documenten.

Asielzoeker met ernstige psychische problemen

Je kan een medisch attest voorleggen om je ernstige psychische problematiek aan te tonen en je tijdens het gehoor laten bijstaan door een vertrouwenspersoon. Het CGVS beschikt niet langer over een psy-supportcel. Het CGVS heeft wel instructies opgesteld voor Protection Officers die als leidraad kunnen dienen voor de behandeling van asielaanvragen voor personen met psychologische problemen.

Was je slachtoffer van foltering of andere onmenselijke behandeling in je herkomstland, dan kan het aangewezen zijn tijdens je asielprocedure beroep te doen op de onderzoeksexpertise van de artsen van vzw Constats. Zij kunnen een gedetailleerd medisch en/of psychologisch rapport opstellen volgens het Istanbul Protocol.

Minderjarige (Afghaanse) asielzoekers

In het geval van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen, zal de protection officer gebruik maken van specifieke gespreksmethoden.
Als je als Afghaanse minderjarige asielzoeker een asielaanvraag indiende in België, ontvang je voorafgaandelijk aan het gehoor bij het CGVS een lijst met vragen over je familie, je identiteitsdocumenten en je reisdocumenten. De CGVS gebruikt dit document ter voorbereiding van het gehoor. Je kan de vragenlijst invullen samen met je voogd en/of advocaat. Binnen de maand na de verzending moet je de ingevulde vragenlijst per aangetekend schrijven terugbezorgen aan het CGVS.

 

Extra informatie